Een warmtepomp is inmiddels het meest gestelde installatie-onderwerp in Nederland: hij haalt warmte uit lucht of bodem in plaats van gas te verbranden, maar er zijn meerdere types, de kosten lopen uiteen van een paar duizend tot ruim €15.000, en de ISDE-subsidie verandert elk jaar. Dit is de complete, met bronnen onderbouwde uitleg: van werking tot subsidie tot geluidsregels.
Wat is een warmtepomp en hoe werkt hij?
Een warmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht, de bodem of grondwater en brengt die met behulp van elektriciteit naar een hoger temperatuurniveau, waarna die warmte je huis verwarmt of je warm water levert. Milieu Centraal vergelijkt de werking met een koelkast in omgekeerde richting: een koelkast onttrekt warmte binnenin en stoot die naar buiten af, een warmtepomp onttrekt warmte aan de buitenlucht of bodem en brengt die naar binnen. Belangrijkste meetwaarde is de COP (Coefficient of Performance): met een COP van 4 maakt de warmtepomp 4 kWh aan warmte van elke 1 kWh stroom die hij verbruikt. Ter vergelijking: een cv-ketel haalt in de praktijk nooit meer dan 1 kWh warmte per kWh (gas)energie.
Welke soorten warmtepompen zijn er?
- Lucht-water warmtepomp: haalt warmte uit de buitenlucht en verwarmt daarmee cv-water voor verwarming en warm tapwater. Geen boring nodig, relatief betaalbaar en in de meeste woningen toe te passen: de meest verkochte variant in Nederland.
- Lucht-lucht warmtepomp: haalt ook warmte uit buitenlucht, maar blaast die direct de woning in via een binnenunit. Reageert snel, maar levert geen warm tapwater en verwarmt meestal maar een deel van het huis.
- Bodem-water warmtepomp: haalt warmte uit een gesloten buizenstelsel in de grond. Hoger rendement dan een lucht-water pomp omdat de bodemtemperatuur het hele jaar stabieler is, maar vraagt een boring en dus een hogere investering.
- Hybride warmtepomp: een kleinere lucht-water warmtepomp die samenwerkt met je bestaande cv-ketel. Lagere instapkosten, geen verbouwing nodig: lees de volledige uitleg in ons artikel over de hybride warmtepomp.
Voor de meeste bestaande woningen is een lucht-water warmtepomp (hybride of volledig elektrisch) de praktische keuze; een bodem-water systeem is vooral interessant bij nieuwbouw of een grondige verbouwing, omdat de boring en de vereiste vergunning de investering flink verhogen.
Wat kost een warmtepomp?
Een hybride warmtepomp kost gemiddeld €4.500 tot €8.000 inclusief installatie (zie het hybride-warmtepompartikel voor de volledige uitsplitsing). Een volledig elektrische (all-electric) warmtepomp is duurder: meerdere onafhankelijke bronnen noemen een bandbreedte van circa €8.000 tot €15.000 inclusief installatie, afhankelijk van het benodigde vermogen, of er ook een boilervat voor warm tapwater bij zit, en de staat van je bestaande verwarmingssysteem (radiatoren vervangen voor lagetemperatuurverwarming kan flink schelen in de einduitkomst). Na aftrek van de ISDE-subsidie (zie hieronder) ligt de netto investering voor een all-electric systeem meestal tussen de €6.000 en €12.000. Vraag bij elke offerte naar het exacte vermogen in kW en het energielabel: die twee bepalen samen zowel je subsidiebedrag als je verwachte rendement.
ISDE-subsidie warmtepomp in 2026
De ISDE-subsidie voor een eerste lucht-water warmtepomp bestaat in 2026 uit drie onderdelen: een startbedrag van €1.025, €225 per kW vermogen (al vanaf de eerste kW), en een bonus van €200 bij energielabel A+++. Dezelfde rekenformule geldt voor zowel hybride als volledig elektrische lucht-water warmtepompen: het onderscheid zit in het vermogen, niet in een apart subsidiebedrag. RVO’s eigen rekenvoorbeeld: 4 kW met A+++-label levert €1.025 + (4 × €225) + €200 = €2.125 op (een gangbaar vermogen voor een hybride warmtepomp). Reken je dezelfde formule door voor een groter, volledig elektrisch systeem van 8 kW met A+++-label, dan kom je uit op €1.025 + (8 × €225) + €200 = €3.025. Voor een tweede of volgende warmtepomp op hetzelfde adres geldt vanaf 2026 alleen nog het variabele bedrag van €225 per kW, zonder startbedrag of bonus. Er geldt altijd een minimum van €500 subsidie per warmtepomp. Het exacte bedrag voor jouw specifieke toestel staat in de meldcodelijst op rvo.nl. Controleer dat altijd bij je offerte, want ISDE-bedragen en -voorwaarden wijzigen jaarlijks.
Hoeveel bespaar je met een warmtepomp?
Met een hybride warmtepomp bespaar je volgens Milieu Centraal gemiddeld 60 tot 70% op je gasverbruik voor verwarming (bij een goed geïsoleerde woning kan dat oplopen tot boven de 70%). Met een volledig elektrische warmtepomp kun je helemaal van het aardgas af. Milieu Centraal rekent voor een goed geïsoleerd hoekhuis op een besparing van circa €1.000 per jaar ten opzichte van gasverwarming, uitgaand van gemiddelde gas- en stroomprijzen voor de periode 2026–2040. In een slecht geïsoleerd huis valt die besparing lager uit, en in de praktijk verschilt dit sterk per woning, isolatiegraad en energiecontract. Heb je ook zonnepanelen of een dynamisch energiecontract, dan kun je de warmtepomp draaien op de uren met de laagste kwartierprijs of op je eigen opgewekte stroom, wat de besparing verder vergroot.
Warmtepomp en geluid: wat mag wel en niet?
Sinds 1 april 2021 gelden in Nederland vaste geluidsnormen voor de buitenunit van warmtepompen (en airco’s): maximaal 45 dB overdag (07:00-19:00) en 40 dB ’s avonds en ’s nachts (19:00-07:00), gemeten op de erfgrens met de buren. Sinds 1 januari 2024 staan deze normen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Ze gelden voor installaties die op of na 1 april 2021 zijn geplaatst, zowel bij nieuwbouw als bestaande woningen. Een vuistregel van installateurs: bij minimaal 3 meter afstand tot de erfgrens voldoen de meeste buitenunits, en bij 5 meter of meer voldoet vrijwel elk model. Overschrijdt jouw buitenunit de norm, dan kan een geluidsdempende omkasting of een andere plek vaak al genoeg zijn.
Warmtepomp: de nadelen op een rij
- Hogere aanschafprijs dan een cv-ketel, ook na subsidie: de investering verdien je pas over meerdere jaren terug.
- Isolatie is belangrijk: hoe slechter geïsoleerd, hoe lager het rendement en hoe hoger je stookkosten uitvallen: check dit vóór je een offerte aanvraagt.
- Geluid van de buitenunit: binnen de wettelijke norm, maar sommige mensen ervaren het bromgeluid toch als hinderlijk, vooral bij een kleine tuin.
- Bij all-electric soms extra aanpassingen nodig: grotere radiatoren of vloerverwarming voor een goed rendement bij lagetemperatuurverwarming.
Geen van deze nadelen is een reden om een warmtepomp compleet af te schrijven: het zijn factoren om vooraf in je afweging mee te nemen, niet om achteraf tegenaan te lopen.
Wat je nu al kunt doen
Twijfel je tussen hybride en volledig elektrisch? Begin met de hybride warmtepomp als je bestaande cv-ketel nog goed is en je niet wilt verbouwen. Wil je helemaal van het gas af, vraag dan bij minimaal twee installateurs een offerte op mét exact vermogen en energielabel, zodat je zelf de ISDE-subsidie kunt narekenen. Check vooraf je isolatie en de afstand van een mogelijke buitenunit tot de erfgrens. Heb je zonnepanelen of overweeg je die, kijk dan ook naar een dynamisch energiecontract om je warmtepomp zoveel mogelijk op goedkope of eigen stroom te laten draaien. Meer artikelen over warmtepompen vind je in het overzicht van deze silo.